Η κληρονομιά των λιβαδιών βλέπει νέους ορίζοντες στην Εσωτερική Μογγολία

2022-10-27 15:06:35    Εύα Παπαζή

Το Νομαδικό Σύστημα των Λιβαδιών Αρ Χορτσίν στην αυτόνομη περιοχή της Εσωτερικής Μογγολίας, το οποίο έχει εγγραφεί στον κατάλογο των Παγκοσμίως Σημαντικών Συστημάτων Αγροτικής Κληρονομιάς από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, καταδεικνύει τη σοφία των βοσκών που εργάζονται σε αρμονία με τη φύση. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Το Νομαδικό Σύστημα των Λιβαδιών Αρ Χορτσίν στην αυτόνομη περιοχή της Εσωτερικής Μογγολίας, το οποίο έχει εγγραφεί στον κατάλογο των Παγκοσμίως Σημαντικών Συστημάτων Αγροτικής Κληρονομιάς από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, καταδεικνύει τη σοφία των βοσκών που εργάζονται σε αρμονία με τη φύση. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Ο ήλιος δεν έχει ανατείλει ακόμα, αλλά ο Ογιουνμπιλένγκ, ένας 39χρονος βοσκός έχει σηκωθεί για να προετοιμαστεί για τη μεγάλη μέρα. Για τους ντόπιους κατοίκους του Μπαγιάν Ουντούρ Σουμ - πρόκειται για μια διοικητική διαίρεση σε επίπεδο δήμου της αυτόνομης περιοχής της Εσωτερικής Μογγολίας - που έχουν βιώσει την ποιμενική ζωή και έχουν δει τον κύκλο της φύσης από τη μια γενιά στην άλλη, η εποχή στα μέσα του Ιουνίου είναι μία από τις πιο εορταστικές του χρόνου.

Το δωμάτιο είναι εμποτισμένο με ένα άρωμα γαλακτοκομικών, χάρη στο βαρύ μογγολικό πρωινό που παρασκευάζεται από το γαλακτώδες τσάι που φτιάχνει η σύζυγος του Ογιουνμπιλένγκ, το τυρί κουάρκ και το παστό βοδινό κρέας, τα απαραίτητα τρόφιμα πριν ξεκινήσει το ταξίδι με την «οικογένειά» του που περιλαμβάνει περίπου 70 αιγοπρόβατα καθώς και 30 βοοειδή.

Τον Ιούνιο το γρασίδι είναι ανθισμένο και πλούσιο. Το Μπαγιά Οντούρ βρίσκεται στην καρδιά των απέραντων λιβαδιών που απλώνονται στο Αρ Χορτσίν Μπάνερ - μια διοικητική περιοχή σε επίπεδο κομητείας - στην Εσωτερική Μογγολία. Για την καλύτερη ανατροφή των ζώων τους, περισσότερα από 3.000 νοικοκυριά ή περίπου 15.000 άτομα, θα μεταφερθούν στις καλοκαιρινές κατασκηνώσεις τους. Όπως και οι πρόγονοί τους, θα μείνουν εκεί για περίπου τρεις μήνες πριν επιστρέψουν στους χειμερινούς οικισμούς.

Αυτοί οι τρεις μήνες θα επιτρέψουν στο γρασίδι της χειμερινής κατοικίας να αποκατασταθεί και καταπράσινο να μπορέσει να αποτελέσει τροφή για την εποχή του χιονιού.

Το Νομαδικό Σύστημα των Λιβαδιών Αρ Χορτσίν στην αυτόνομη περιοχή της Εσωτερικής Μογγολίας, το οποίο έχει εγγραφεί στον κατάλογο των Παγκοσμίως Σημαντικών Συστημάτων Αγροτικής Κληρονομιάς από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, καταδεικνύει τη σοφία των βοσκών που εργάζονται σε αρμονία με τη φύση. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Το Νομαδικό Σύστημα των Λιβαδιών Αρ Χορτσίν στην αυτόνομη περιοχή της Εσωτερικής Μογγολίας, το οποίο έχει εγγραφεί στον κατάλογο των Παγκοσμίως Σημαντικών Συστημάτων Αγροτικής Κληρονομιάς από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, καταδεικνύει τη σοφία των βοσκών που εργάζονται σε αρμονία με τη φύση. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Το 1546, ο εγγονός της 15ης γενιάς του μικρότερου αδερφού του Τζένγκις Χαν οδήγησε τη φυλή του να μετεγκατασταθεί σ’αυτή την περιοχή, αλλά η νομαδική παράδοσή της εκτείνεται πολύ περισσότερους αιώνες, ακόμη και πριν την άνοδο του Τζένγκις Χαν. Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει στοιχεία ότι οι άνθρωποι ζούσαν εδώ ήδη από τη Νεολιθική Εποχή.

Από την παιδική ηλικία του Ογιουνμπιλένγκ τα καλοκαιρινά ταξίδια έχουν μείνει χαραγμένα στη μνήμη του. «Πήγα για πρώτη φορά το καλοκαίρι με τους γονείς μου όταν ήμουν 7 ή 8 ετών», θυμάται ο ίδιος. "Ήταν ένα πραγματικά σκληρό ταξίδι καβαλώντας το ‘λέλε’ (ένα είδος καροτσιού) για μέρες. Ήταν κουραστικό, αλλά και τόσο διασκεδαστικό!"

Την τελευταία δεκαετία, έχει σημειωθεί αύξηση στη χρήση σύγχρονων οχημάτων και ένα ταξίδι σήμερα γίνεται σε μερικές ώρες αλλά παλαιότερα, μέχρι πριν από περίπου μια δεκαετία, τα καροτσάκια λέλε μετέφεραν τις ελπίδες των ντόπιων για εύρωστα ζώα, που θα τρέφονταν με το ανθισμένο γρασίδι στα θερινά βοσκοτόπια.

«Όταν ξεκινάμε με άλλες οικογένειες, μερικές φορές είναι σαν ένα ομαδικό ταξίδι και, οδηγώντας ένα βαν στο δρόμο, δεν ανησυχούμε πια για τον κακό καιρό. Τα γιούρτ στα οποία ζούμε είναι επίσης πολύ καλύτερα εξοπλισμένα στις μέρες μας, με εγκαταστάσεις όπως ηλιακή ενέργεια».

Τα εργαλεία μπορεί με τα χρόνια να αλλάζουν, αλλά ορισμένες βασικές παραδόσεις παραμένουν.

Στις 20 Μαΐου, το Νομαδικό Σύστημα των Λιβαδιών Αρ Χορτσίν στην Εσωτερική Μογγολία εγγράφηκε στον κατάλογο των Παγκοσμίως Σημαντικών Συστημάτων Αγροτικής Κληρονομιάς, ή GIAHS, από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO). Ο FAO αναφέρει στον ιστότοπό του ότι εξελισσόμενη ανάμεσα στα ψηλά βουνά, τα απέραντα λιβάδια και ποτάμια, η παραδοσιακή νομαδική παραγωγή και ο τρόπος ζωής της μογγολικής εθνοτικής ομάδας διατηρήθηκαν καλά.

Όπως αναφέρει ο οργανισμός: «Το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον ‘γέννησε’ τη μοναδική μογγολική νομαδική κουλτούρα, η οποία βασίζεται στη σχέση αλληλεξάρτησης μεταξύ αιγοπροβάτων, βοοειδών, αλόγων, καμήλων και άλλων ζώων».

Ωστόσο, για τους εργατικούς βοσκούς όπως ο Ογιουνμπιλέγκ, η ζωή είναι κάτι περισσότερο από ειδυλλιακές περιγραφές. «Είμαστε απασχολημένοι όλη την ημέρα», λέει ο ίδιος. "Άρμεγμα, καθάρισμα κοπριάς, τάισμα... τα πάντα. Αλλά όσο ο καιρός είναι καλός, δεν έχω πολλά να ανησυχώ. Τα μοσχάρια μεγαλώνουν γρήγορα την άνοιξη και σίγουρα θα πουληθούν σε καλή τιμή.»

Η οικογένεια του Ογιουνμπιλέγκ μπορεί να κερδίσει περίπου 70.000 γιουάν (10.445 $) το χρόνο πουλώντας ζώα.

«Είναι υπέροχο να βλέπουμε ότι ο τρόπος ζωής μας είναι πλέον μέρος μιας παγκόσμιας κληρονομιάς», λέει. «Ας ελπίσουμε ότι αυτό μπορεί να βοηθήσει την παραγωγή μας να γίνει μια παγκόσμια διάσημη μάρκα».

Τα σύγχρονα οχήματα διευκολύνουν την εποχική μετακίνηση, αλλά φέρνουν και νέες προκλήσεις. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Τα σύγχρονα οχήματα διευκολύνουν την εποχική μετακίνηση, αλλά φέρνουν και νέες προκλήσεις. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Ισορροπία με τη φύση

Το Νομαδικό Σύστημα των Λιβαδιών Αρ Χορτσίν έχει ένα υγιές οικοσύστημα και ένα καλό τοπίο, σύμφωνα με τον Λιου Μοουτσένγκ, συνεργάτη ερευνητή στο Ινστιτούτο Γεωγραφικών Επιστημών και Έρευνας Φυσικών Πόρων, στην Κινεζική Ακαδημία Επιστημών, ο οποίος είναι συν-συντάκτης εγγράφων υποβολής προσφορών για GIAHS.

«Ο χώρος πολιτιστικής κληρονομιάς έχει μια ποικιλία οικοσυστημάτων, όπως δάση, λιβάδια, υγροτόπους, ποτάμια κ.λπ., το καθένα με σημαντικές οικολογικές λειτουργίες», επισημαίνει ο ίδιος.

«Τα δάση και οι θάμνοι στην πλαγιά του λόφου μπορούν να εξοικονομήσουν νερό και, σε συνδυασμό με την επιφανειακή απορροή που σχηματίζεται από τις βροχοπτώσεις, δημιουργούν καλό περιβάλλον για τα λιβάδια, προωθώντας τον κύκλο των θρεπτικών συστατικών και της διασφάλισης του οικιακού νερού των βοσκών», εξηγεί περαιτέρω ο Λιου. «Η βλάστηση των λιβαδιών μπορεί επίσης να αποτρέψει την αιολική διάβρωση και την επέκταση της άμμου, να διατηρήσει το νερό και το έδαφος και να προσφέρει βιότοπους που διατηρούν τη ζωή».

Η εποχιακή μετακίνηση κοπαδιών μεταξύ διαφορετικών βοσκοτόπων παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ικανότητας αυτοανανέωσης και ανάκτησης των λιβαδιών και ο νομαδικός τρόπος ζωής μπορεί να προστατεύσει τη βλάστηση και να κάνει ορθολογική χρήση των υδάτινων πόρων, ενώ προστατεύει τη γονιμότητα του εδάφους από την υποβάθμιση, προσθέτει ο Λιου.

Ο Τσουλουουνμπαγκάνα, επικεφαλής του Μπαγιάν Ουντούν λέει: "Στα καλοκαιρινά βοσκοτόπια, εναλλάσσουμε διαφορετικά σημεία βόσκησης. Ξεκινάμε από κάπου ψηλότερα στο λόφο ή πιο μακριά από τους καταυλισμούς μας. Στη συνέχεια, πλησιάζουμε σταδιακά προς τα γιουρτ μας. Μπορούμε έτσι να αφήσουμε αρκετό χρόνο για να ξεκουραστεί το γρασίδι και να αναπτυχθεί», όπως λέει.

Ωστόσο, ο αυξανόμενος πληθυσμός όχι μόνο των ανθρώπων, αλλά και των ζώων, εξακολουθεί να ασκεί άνευ προηγουμένου πίεση στους χορτολιβαδικούς πόρους. Ως εκ τούτου, οι ντόπιοι έχουν επινοήσει τρόπους για να αποφύγουν την υπερβόσκηση. Καθώς η προγονική σοφία έχει τις ρίζες της σε μια εποχή σχετικά μικρών κοινωνιών, μπορεί να μην είναι σε θέση να λύσει ζητήματα σήμερα. Εδώ μπορεί να βοηθήσει ο σύγχρονος σχεδιασμός.

Για παράδειγμα, μετά από επιστημονική αξιολόγηση, από το 2015, ο αριθμός των αιγοπροβάτων στο νομαδικό σύστημα μειώθηκε από 390.000 σε 190.000, σύμφωνα με τις οδηγίες της τοπικής αυτοδιοίκησης του Αρ Χορτσίν Μπάνερ, ενώ τα βοοειδή αυξήθηκαν από 40.000 σε 81.000 κεφάλια. Επίσης, δεν επιτρέπεται να μεταναστεύουν περισσότερα από 100.000 πρόβατα στους καλοκαιρινούς καταυλισμούς κάθε χρόνο.

Περισσότερες οικογένειες βοσκών έχουν στραφεί στη χρήση μοτοσικλετών κατά τη μετανάστευση και τη βόσκηση και, κατά συνέπεια, τα λιβάδια δέχονται νέες, διαφορετικές πιέσεις από πριν.

«Πάντα λαμβάναμε μέτρα για την αποκατάσταση της οικολογίας κατά μήκος των διαδρομών εποχικής μετακίνησης. Και περισσότεροι βοσκοί πηγαίνουν σε βοσκοτόπια που προηγουμένως δεν βόσκονταν, πιο μακριά από δρόμους και πηγές νερού. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να διατηρήσουν μια πιο ισορροπημένη σχέση με το γρασίδι.»

Χαίρεται που βλέπει ότι η ιππασία εξακολουθεί να είναι ζωτικής σημασίας στη βοσκή, ιδιαίτερα σε κακοτράχαλες περιοχές. Στα μάτια πολλών ανθρώπων, τα άλογα, που αποτελούν βασικό μέρος της ιστορίας και του πολιτισμού της Μογγολίας, είναι αναντικατάστατα στο νομαδικό σύστημα.

«Λατρεύουμε τις μοτοσυκλέτες», λέει ο Τσέτσεγκ, ένας ντόπιος βοσκός. «Αλλά όταν το γρασίδι πατιέται συνεχώς με τις ρόδες, σταματά να μεγαλώνει. Έτσι οι μοτοσυκλέτες μπορούν να είναι μόνο βοηθοί μας. Τα άλογα θα είναι πάντα οι πιο στενοί μας φίλοι.»

Ένας βοσκός κατασκευάζει ένα γιουρτ. Τα επιστημονικά σχεδιασμένα μοτίβα βόσκησης διασφαλίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη των λιβαδιών. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Ένας βοσκός κατασκευάζει ένα γιουρτ. Τα επιστημονικά σχεδιασμένα μοτίβα βόσκησης διασφαλίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη των λιβαδιών. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Μελλοντικό σχέδιο

Η παραδοσιακή κουλτούρα - ένας νομαδικός τρόπος ζωής με ιπποδρομίες, τοξοβολία και περίτεχνες γαμήλιες τελετές - είναι ακόμα εμφανής.

«Φτιάχνοντας μια φωτιά, μπορούμε να απολαύσουμε ένα ολόκληρο καλοκαίρι», λέει ο Ογιουνμπιλέγκ. «Μπορούμε να μαγειρέψουμε και να έχουμε θερμότητα. Ανεβαίνω στο λόφο και μαζεύω άγρια βότανα και λαχανικά. Η ζωή είναι άνετη στον ελεύθερο χρόνο μας.»

Το Νααντάμ, το ετήσιο παραδοσιακό φεστιβάλ αθλημάτων και παιχνιδιών στα μογγολικά λιβάδια, προσφέρει στους βοσκούς τις πιο ευχάριστες καλοκαιρινές αναμνήσεις.

Ωστόσο, καθώς η παλαιότερη γενιά εξαφανίζεται, ο Ογιουνμπιλέγκ ανησυχεί για το πόσο ακόμη θα μπορέσει να υπάρχει αυτή η πολιτιστική κληρονομιά. Οι γονείς του δεν συμμετέχουν πλέον στον κανονικό εποχικό κύκλο ζωής λόγω της ηλικίας τους.

«Εξακολουθούν να έρχονται στη καλοκαιρινή κατασκήνωση από καιρό σε καιρό με μια αίσθηση νοσταλγίας. Μερικές φορές, φαντάζομαι ότι και εγώ στο μέλλον όταν γεράσω θα κάνω το ίδιο. Νομίζω ότι μπορεί να είναι δύσκολο για τα παιδιά μου να κολλήσουν (σε αυτόν τον τρόπο ζωής).»

Στο λιβάδι. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Στο λιβάδι. [Η φωτογραφία παρέχεται στην China Daily]

Ο Μπαγιάρτ μεγάλωσε στο Μπαγιάν Ουντούρ. Τώρα είναι φοιτητής σε ένα κολέγιο στο Χοχότ, πρωτεύουσα της αυτόνομης περιοχής της Εσωτερικής Μογγολίας, που οποία απέχει περίπου 1.000 χιλιόμετρα. Από τότε που έφυγε από το σπίτι για σπουδές, δεν πήγαινε τα καλοκαίρια εδώ και αρκετά χρόνια.

Φέτος λόγω της πανδημίας COVID-19, ο Μπαγιάρτ κάνει διαδικτυακά μαθήματα στο σπίτι, δίνοντάς του τη δυνατότητα να ακολουθήσει ξανά την οικογένειά του στα καλοκαιρινά λιβάδια και να ξαναζήσει τις παιδικές του εμπειρίες.

«Το πιο χαρούμενο πράγμα το καλοκαίρι είναι να έχει πολλή βροχή», λέει. «Αυτό σημαίνει ότι το γρασίδι θα ευδοκιμήσει.

«Είναι συναρπαστικό να βλέπεις το απέραντο τοπίο όταν όλες οι κατσίκες και τα βοοειδή κινούνται μαζί», λέει ο ίδιος. «Μερικές φορές, τα ζώα μας αναμιγνύονται με αυτά των άλλων. Τα ζώα μπορεί να είναι δύσκολο να τα αναγνωρίσεις, αλλά οι γείτονες βρίσκουν πάντα έναν τρόπο και τα επιστρέφουν. Είναι ωραίο να αναπολείς εκείνες τις μέρες.»

«Ωστόσο, νομίζω ότι θα ψάξω για δουλειά αλλού. Πιστεύω ότι είναι σημαντικό να μεταδώσουμε τον πολιτισμό μας σε περισσότερους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Ο μικρότερος αδερφός μου λέει ότι θα επιστρέψει. Εάν μπορούμε να προστατεύσουμε την κληρονομιά μας, τα ζώα μας θα ταξιδέψουν πολύ πιο μακριά (στην παγκόσμια αγορά).

Το Αρ Χορτσίν είναι τώρα ένα από τα λίγα μέρη στην Εσωτερική Μογγολία όπου οι παραδοσιακές εποχιακές μετακινήσεις διατηρούνται ακόμη όπως ήταν παλιά. Η απόκτηση του καθεστώτος GIAHS θα βελτιώσει σημαντικά τη συνείδηση των ανθρώπων για την παράδοση και θα ενθαρρύνει περισσότερες ιδέες για βιώσιμη ανάπτυξη, σύμφωνα με τον Γουάνγκ Τζιγουέι, διευθυντή του κέντρου προστασίας της γεωργικής κληρονομιάς του Αρ Χορτσίν Μπάντερ.

«Η βελτίωση του εισοδήματος των βοσκών μέσω της οικολογικής γεωργίας είναι επίσης μια σημαντική λύση», λέει ο Γουάνγκ. «Η νομαδική ζωή πρέπει να ανταποκριθεί στην νέα εποχή».

Ο Ογιουνμπιλέγκ αρέσκεται στο να τραβάει σύντομα βίντεο με τον νομαδικό τρόπο ζωής και γραφικές σκηνές για να δημοσιεύει στους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Θα ήθελα περισσότερος κόσμος να μάθει για την περιοχή μας και σκέφτομαι επίσης να δημιουργήσω ένα σπίτι στο λιβάδι για τους τουρίστες. Όταν δημιουργηθούν περισσότερες ευκαιρίες εδώ για την προώθηση του πολιτισμού μας, ορισμένοι από τους νέους σίγουρα θα επιστρέψουν.»